Η Διεθνής Ημέρα για την Δημοκρατία

(15/09) καθιερώθηκε το 2007 από τον ΟΗΕ. Η συγκεκριμένη ημέρα είναι μια αφορμή, η κοινωνία των πολιτών και οι κυβερνήσεις να αξιολογήσουν τη πορεία της δημοκρατίας στον κόσμο. Είναι, επίσης, μια ευκαιρία να εξετάσουν πως το πολίτευμα θα καταφέρει να ενισχυθεί για τις επόμενες γενιές.

Στην Ελλάδα, η Διεθνής Ημέρα για την Δημοκρατία έχει ιδιαίτερη σημασία για δύο λόγους. Αρχικά, επειδή το πολίτευμα, στο οποίο η εξουσία πηγάζει από τον δῆμον, γεννήθηκε στην χώρα μας και αφετέρου, καθώς μετά από μεγάλες αντιξοότητες επιβιώνει με την μορφή της Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας.

Οι προκλήσεις του 20^ου αιώνα

Στον 20^ο και 21^ο αιώνα η Ελληνική Δημοκρατία δέχτηκε ισχυρές πιέσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην εξαφάνιση της. Εξωγενείς παράγοντες από το διεθνές περιβάλλον διατάραξαν πολλές φορές το πολίτευμα. Την περίοδο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, η πολιτειακή τάξη κλονίστηκε βαριά από τον Εθνικό Διχασμό. Η Ελλάδα είχε δύο επιλογές. Να ταχθεί με την Τριπλή Συνεννόηση (Αγγλία , Γαλλία, Ρωσία) ή να τηρήσει ουδετερότητα και να μην ενταχθεί στο πολεμικό σκηνικό. Ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος ήταν θιασώτης της πρώτης επιλογής, ενώ ο βασιλιάς Κωνσταντίνος προτιμούσε την «ευμενή ουδετερότητα».

Η αδυναμία συνεννόησης τους οδήγησε σε φανατισμό και διχασμό σε εθνικό επίπεδο με την χώρα να μοιράζεται στα δύο. Οι εκατέρωθεν πολιτικές δολοφονίες, η ανελευθερία του λόγου και τα συνεχόμενα πολιτειακά πραξικοπήματα τραυμάτισαν την Ελληνική Δημοκρατία με τα αποτελέσματα να είναι εμφανή στις επόμενες δεκαετίες.

Ο Ιωάννης Μεταξάς ανέλαβε την εξουσία πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δημιουργώντας ένα καθεστώς, το οποίο ήταν μόνο κατ’ όνομα δημοκρατία. Ο κόσμος μετά το Μεγάλο Κραχ του 1929 είχε βυθιστεί στον απολυταρχισμό με την ναζιστική Γερμανία, την φασιστική Ιταλία και την μιλιταριστική Ιαπωνία να πρωταγωνιστούν.

Το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έφερε την Ελλάδα από τον διχασμό στον εμφύλιο πόλεμο. Ο εμφύλιος υπήρξε άλλη μια πληγή για το πολίτευμα, το οποίο οι Αρχαίοι Αθηναίοι σφυρηλάτησαν. Τα χρόνια που ακολούθησαν και ο Ψυχρός Πόλεμος έφεραν την Ελλάδα στην δυτική πλευρά του «δυτικού παραπετάσματος» με το «κόκκινο φάντασμα» όμως να πλανάται μόνιμα πάνω από την Αθήνα. Τα χρήματα του «Σχεδίου Μάρσαλ» δεν έδωσαν στην Ελλάδα την απαραίτητη οικονομική ώθηση, ώστε να γίνει μια ισχυρή βιομηχανική οικονομία και αυτό επηρέασε την πολιτική ζωή του τόπου.

Η πολιτική αστάθεια ήταν ο κανόνας, με τις κυβερνήσεις να αλλάζουν με ταχύτατους ρυθμούς και σε αντίθεση με την δυτική Ευρώπη να μην υπάρχει καμία διάθεση σύγκλισης. Η έλλειψη σταθερότητας της Ελληνικής Δημοκρατίας φόβισε τους «εξωτερικούς δρώντες» του Ψυχρού Πολέμου. Αποτέλεσμα, υπό τον φόβο η Ελλάδα να βρεθεί στα ανατολικά του παραπετάσματος, ήταν η υποστήριξη και εγκαθίδρυση «στρατιωτικής χούντας» στην Ελλάδα με την δημοκρατία να καταλύεται από τους συνταγματάρχες.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν υπήρχαν και οι δημοκρατικοί θεσμοί εξαφανίστηκαν. Για εφτά χρόνια 1967-1974, η Ελλάδα βρέθηκε κάτω από το «σκοτεινό πέπλο» μιας δικτατορίας, η οποία οδήγησε σε οδυνηρές συνέπειες την χώρα. Όμως, η φλόγα της δημοκρατίας δεν έσβησε για τους Έλληνες. Άνθρωποι από όλα τα κοινωνικά στρώματα, καλλιτέχνες και φοιτητές αντέδρασαν με αποκορύφωμα τα γεγονότα του «Πολυτεχνείου».

Μετά την τραγωδία της Κύπρου, οι συνταγματάρχες εγκατέλειψαν την εξουσία δίνοντας την θέση τους στο «Ελληνικό θαύμα». Πρόκειται για μια αναπάντεχη – κυρίως για τους δυτικούς πολίτικούς αναλυτές της εποχής – και αναίμακτη επιστροφή της Ελλάδας στην δημοκρατία με ταυτόχρονη κατάργηση του θεσμού της βασιλείας. Τα τελευταία χρόνια του 20^ου αιώνα η Ελλάδα εντάχθηκε στην ΕΟΚ (ΕΕ) και ο 21^ος αιώνας φαινόταν ως ευκαιρία η χώρα να εκσυγχρονιστεί.

Την ώρα που τα Βαλκάνια «φλέγονταν» και η Μέση Ανατολή ήταν σε αναβρασμό, η Ελλάδα διατηρούσε το προφίλ μιας ισχυρής δημοκρατικής χώρας.

Η Ελληνική Δημοκρατία στον 21^ο αιώνα

 

Η είσοδος στην Ευρωζώνη, η άνοδος των οικονομικών δεικτών και η διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων έκαναν αυτή την εικόνα πιο λαμπερή. Όμως, η ψευδαίσθηση δεν κράτησε πολύ. Όλες οι επιτυχίες βασίζονταν στα θεμέλια ενός τεράστιου δημοσίου χρέους.

Η διεθνής οικονομική κρίση του 2008 που ξεκίνησε στις ΗΠΑ, παρέσυρε και την Ελλάδα με αποτέλεσμα να χρειαστεί δημοσιονομική εξυγίανση με σκοπό το τεράστιο ελληνικό χρέος να καταστεί βιώσιμο. Η κυβέρνηση Καραμανλή κατέρρευσε υπό αυτήν την πίεση. Η υπογραφή του πρώτου μνημονίου δεν έσωσε την κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου, όπως και το δεύτερο μνημόνιο την επόμενη κυβέρνηση συνεργασίας. Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται σήμερα υπό κρίση, εν μέρει, λόγω της πολιτικής του την περίοδο των μνημονίων.

Η Ελληνική Δημοκρατία κινδύνευσε για ακόμη μια φορά. Το νεοναζιστικό κόμμα της Χρυσής Αυγής την περίοδο 2012-2014 αύξησε ραγδαία τα ποσοστά του, ενώ κατά την διάρκεια της μεταναστευτικής κρίσης έφτασε να είναι το τρίτο σε ψήφους κόμμα στις εκλογές. Η εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής σπίλωσε τους δημοκρατικούς θεσμούς με την ακραία ρητορική της και την απέχθεια της για το πολίτευμα. Αποκορύφωμα ήταν η βία κατά μεταναστών αλλά και η δολοφονία του μουσικού Παύλου Φύσσα στο Κερατσίνι από μέλη της εγκληματικής οργάνωσης.

Την Διεθνής Ημέρα για την Δημοκρατία, η υπενθύμιση ότι τα ακραία πολιτικά μορφώματα αναπτύσσονται σε περιόδους κρίσης είναι σημαντική. Η Χρυσή Αυγή, όμως δεν κατάφερε να ανατρέψει την ριζωμένη δημοκρατική αντίληψη των Ελλήνων.

Όπως, η Ελληνική Δημοκρατία άντεξε την δημοσιονομική και μεταναστευτική κρίση, τις δικτατορίες, τον εμφύλιο και τον διχασμό, με τον ίδιο τρόπο αντιστάθηκε και στην πανδημική κρίση του 2019. Η πανδημία του Covid19 έφερε αυστηρά μέτρα και προκάλεσε ανησυχίες για τα ατομικά δικαιώματα, ενώ η κρίση ανέδειξε την ανάγκη για ένα ισχυρότερο κοινωνικό κράτος.

Διεθνής Ημέρα για την Δημοκρατία: Η σημασία για την Ελλάδα

 

Το 2024, η Διεθνής Ημέρα για την Δημοκρατία βρίσκει το πολίτευμα σε κίνδυνο. Ακροδεξιά κόμματα και κινήματα ανεβάζουν τα ποσοστά τους στον δυτικό κόσμο, ενώ στην Ανατολή εκκολάπτεται ο αναθεωρητισμός της υπάρχουσας τάξης.

Η Διεθνής Ημέρα για την Δημοκρατία δεν είναι μόνο μια ευκαιρία για αναστοχασμό, αλλά και για δράση. Οι δημοκρατικοί θεσμοί χρειάζονται την ενεργή συμμετοχή των πολιτών για να παραμείνουν ισχυροί. Η δημοκρατία δεν είναι δεδομένη, και χρειάζεται συνεχή προσπάθεια και διάλογο για να προστατευθεί και να εξελιχθεί. Οι πολίτες, μέσω της ψήφου, του δημόσιου διαλόγου και της συμμετοχής τους στα κοινά, μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση των δημοκρατικών διαδικασιών.

Επίσης, αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση για την Ελλάδα και για όλο τον κόσμο, ότι η δημοκρατία είναι ένα πολύτιμο πολίτευμα που απαιτεί τη διαρκή προσοχή και φροντίδα όλων. Μέσα από το διάλογο, τη συμμετοχή και τη δράση μπορεί να επιτευχθεί η διασφάλιση ενός δίκαιου και δημοκρατικού μέλλοντος για ολους.

πηγη govnews.gr

μονταζ teo